De bezetting van de Almereschool in Lelystad: acht dagen protest met een lange nasleep

Demonstrerende bezetters en sympathisanten bij de bus waarmee de kinderen naar een andere school worden gebracht, 30 oktober 1978. © Rob Croes / Anefo / Nationaal Archief

Deel 95 gaat over de bezetting van de Almereschool door boze ouders in 1978.

De bezetting van de openbare lagere school De Almere aan de Middelgronden (een voorganger van de huidige obs De Vuurtoren) behoort tot de meest geruchtmakende onderwijsconflicten uit de pioniersjaren van de polderstad. Wat begon als een meningsverschil over de koers van de school, mondde in het najaar van 1978 uit in een acht dagen durende bezetting door ouders. De kwestie hield vervolgens nog maanden de gemoederen bezig.

Spanningen rond nieuwe schoolleiding

De onrust ontstond begin 1978, toen Piet Korstanje aantrad als hoofd van de gecombineerde kleuter- en lagere school Waterlelie-Almere. Volgens het bevoegd gezag was er sprake van achterstanden in het onderwijs en waren veranderingen noodzakelijk. De ingrepen van de nieuwe schoolleiding stuitten echter op weerstand bij een deel van het personeel en de ouders.

In de maanden daarna verslechterde de verhouding tussen de verschillende betrokkenen. De situatie escaleerde toen in oktober bekend werd dat vier leerkrachten zouden worden overgeplaatst naar andere scholen in Lelystad.

In oktober 1978 bezetten ouders de Almereschool uit protest tegen de overplaatsing van vier leerkrachten. © Rob Croes / Anefo / Nationaal Archief, CC0

Ouders bezetten school

Voor een groep ouders was de maat vol. Op 26 oktober 1978 namen ongeveer dertig ouders bezit van het schoolgebouw. Zij eisten dat de overplaatsingen werden teruggedraaid en drongen daarnaast aan op het vertrek van Korstanje.

Tijdens de bezetting ging het onderwijs op alternatieve locaties door. Leerlingen werden met bussen naar andere scholen gebracht, terwijl de bezette Almereschool uitgroeide tot een landelijk nieuwsitem. Kranten en actualiteitenrubrieken besteedden aandacht aan het conflict, dat symbool werd voor de spanningen in de snel groeiende poldergemeenschap.

Een van de betrokken ouders verwoordde de vastberadenheid van de actievoerders destijds als volgt: ’Het gaat om je kinderen’.

Tijdens de bezetting ging het onderwijs op alternatieve locaties door. Leerlingen werden met bussen naar andere scholen gebracht. © Rob Croes / Anefo / Nationaal Archief, CC0

Onderzoek moet uitkomst bieden

Na dagen van overleg kwam begin november een oplossing in zicht. Op 1 november gingen ouders, leerkrachten en vertegenwoordigers van het Openbaar Lichaam Zuidelijke IJsselmeerpolders met elkaar in gesprek. Er werd afgesproken een onafhankelijke commissie in te stellen die het conflict moest onderzoeken.

Twee dagen later kwam een einde aan de bezetting. Het bevoegd gezag stemde in met de onderzoekscommissie en besloot de situatie rond de betrokken leerkrachten opnieuw te bekijken. Tegelijkertijd werd bekend dat Korstanje zelf een verzoek had ingediend om naar een andere school te worden overgeplaatst. Dat verzoek werd gehonoreerd.

Ouders in de bezette school. © Rob Croes / Anefo / Nationaal Archief, CCO

Nasleep duurt maanden

Met het vertrek van de bezetters was het conflict niet voorbij. De ingestelde commissie, onder voorzitterschap van oud-minister Ivo Samkalden, onderzocht de gebeurtenissen op de Almereschool. De commissie concludeerde dat zowel het bevoegd gezag als een beperkte groep ouders verantwoordelijkheid droegen voor de escalatie.

Pas een half jaar later volgde een definitieve beslissing. In mei 1979 werd bekend dat vier leerkrachten die nauw bij het conflict betrokken waren geweest niet zouden terugkeren naar de Almereschool. Volgens de commissie ontbrak het vertrouwen dat nodig was om de verhoudingen binnen de school te herstellen. Eén van de vier had inmiddels al een benoeming aan een andere school gekregen.

Het besluit leidde opnieuw tot teleurstelling onder ouders die hadden gehoopt dat de leerkrachten zouden terugkeren. Het bevoegd gezag nam het advies van de commissie echter over.

Kinderen van door ouders bezette Almereschool in Lelystad naar andere school; wachtende kinderen met op achtergrond demonstranten. © Rob Croes / Anefo / Nationaal Archief, CCO

Symbool van de pionierstijd

Daarmee kwam na ruim een half jaar een einde aan een conflict dat veel verder reikte dan één schoolgebouw. De bezetting van de Almereschool liet zien hoe fel de discussies konden oplaaien in de jonge groeigemeenschap Lelystad, waar bewoners zich sterk betrokken voelden bij de voorzieningen die samen met de stad werden opgebouwd.

Bijna 48 jaar later geldt de bezetting nog altijd als een van de meest opvallende protestacties uit de vroege geschiedenis van Lelystad. Daarbij was niet zozeer de bezetting zelf bijzonder, maar vooral de lange nasleep waarin ouders, leerkrachten, schoolbestuurders en onderzoekers maandenlang zochten naar een uitweg uit een diepgaand conflict.

Het Algemeen Dagblad van 26 mei 1979 over de nasleep van de bezetting van basisschool Almere in Lelystad. © Bron: delpher.nl
fout: Content is protected !!