Scheepsschroef van de Elise herinnert aan beginjaren van Lelystad: het verhaal van Perceel P en kapitein Gerrit Burggraaf

De schroef van de Elise op de Blokkerhoek. Foto: Egbert Voerman

Deel 79 gaat over een sleepboot.

Op sommige plekken in de stad vind je nog stille getuigen uit de beginjaren van Lelystad. Zo staat er al ruim een halve eeuw een scheepsschroef in het hofje van de Blokkerhoek, in de Zuiderzeewijk. Onopvallend, zonder enige toelichting.

Het is de schroef van de  Elise . Deze sleepboot van kapitein Gerrit Burggraaf was één van de eerste schepen die in de jaren 50 was betrokken bij de aanleg van Perceel P, zoals het werkeiland toen heette. De Elise , in 1941 gebouwd en voor die tijd modern uitgerust met een 150 pk dieselmotor, werd in het voorjaar van 1950 verhuurd aan de Directie Zuiderzeewerken. Met Edam als thuishaven bracht kapitein Burggraaf ir. K. Joustra iedere werkdag naar Perceel P – en weer terug.

Kapitein Gerrit Burggraaf in actie. In de Tweede Wereldoorlog verzorgde hij voedseltransporten. Foto: H.J. Bekius

Navigeren was in die jaren een kunst op zich. Radar bestond nog niet en het vinden van ponton 411 — waar de directiekeet op stond — in mist, duisternis of storm was volgens Burggraaf ‘altijd een sport’. Toch keerde de  Elise  telkens veilig terug in Edam. Dankzij de betrouwbare motor en de grote kimkielen bleef het schip ook bij harde dwarswind stabiel. Tegenwind betekende soms een bak vol water, maar binnen bleef alles droog.

De Elise als ijsbreker op het IJsselmeer. Winter 1954/55. Foto: H.J. Bekius

Op de grootste ponton, de 412, sliepen wakers en opzichters, die vanaf zes uur ‘s ochtends paraat moesten staan zodra het werk begon. Toen ir. Joustra op een vroege ochtend onverwacht om vier uur vertrok, zorgde de luid toeterende  Elise  voor paniek: half aangekleed snelde het personeel naar de dijk.

De sleepboot heeft tijdelijk als directieboot gediend. Burggraaf vervoerde ook toneelgezelschappen en dominees en pastoors naar het werkeiland en kreeg veel bekende mensen van radio en tv aan boord en ontmoette zelfs Prins Bernhard en Koningin Juliana.

In 1963 gaf Gerrit Burggraaf het roer over aan zijn zoon Arie en kreeg de  Elise  een nieuwe motor. De oude schroef, die geen dienst meer kon doen, staat als aandenken op de Blokkerhoek.

De Elise is nog steeds in de vaart, zoals je op deze foto’s kunt zien.

error: Content is protected !!