De winter van 1954 was bar. Het IJsselmeer vroor dicht en het werkeiland Lelystad raakte geïsoleerd. De bootverbinding met de vaste wal werd wekenlang gestaakt, zelfs na het invallen van de dooi.
Toen Lelystad volledig geïsoleerd was: de helikopterluchtbrug in de barre winter van 1954
Deel 77 gaat over een helikopterluchtbrug voor het door ijs omringde werkeiland.
Toen het ijs op het IJsselmeer nog begaanbaar was, haalden de inwoners met een slede hun levensmiddelen en post uit Harderwijk. Maar de dooi maakte het ijs levensgevaarlijk. Er bleef nog maar één mogelijkheid over: een luchtverbinding met een helikopter. Het Polygoonjournaal maakte over deze helikopterluchtbrug een item dat je op YouTube kunt terugvinden. Het woord helikopter wordt door de voice-over consequent uitgesproken als héé-lie-kóp-tèrrrr , met dat kenmerkende ouderwetse gedragen ritme.
Niet alleen levensmiddelen en post, maar een enkele keer ook passagiers werden zo naar ingevlogen. Onder anderen de vrouw en de baby van Herman Bekius, de huisarts die sinds 4 januari op het werkeiland was gestationeerd.
Lessen in de ziekenbarak
Omdat reguliere schoolactiviteiten door het isolement stilvielen, nam Bekius de lessen over voor de kinderen in de zogenaamde ‘ziekenhuisschool’. Hij gaf onderwijs aan de kinderen in het wachtkamertje van de ziekenbarak, wat hem dokter én onderwijzer tegelijk maakte.
Medische evacuatie
Als arts was Bekius ook verantwoordelijk voor medische evacuaties per helikopter. Op 26 januari brak kampcorveeër G. Oerlemans een enkel na een struikelpartij. Bekius verleende de eerste hulp, maar vond het nodig dat de patiënt voor chirurgische behandeling naar een ziekenhuis zou gaan. Oerlemans werd per helikopter naar het toenmalige ziekenhuis Salem in Ermelo gevlogen. Het gazon voor het ziekenhuis was door middel van lakens als landingsplaats voor de helikopter aangeduid, maar de piloot kon zijn toestel daar niet aan de grond zetten vanwege de hard wind. Uiteindelijk kon hij landen op een nabijgelegen heideveld — één van de allereerste keren dat militair luchttransport voor civiele medische zorg werd ingezet in Nederland.
Verpleegkundige ingevlogen per helikopter
Bij de bevalling van de vrouw van machinist Kuznicki op zondag 7 februari deden zich complicaties voor. Dokter Bekius moest operatief ingrijpen. De nageboorte was vast blijven zitten aan de baarmoederwand, er was veel bloedverlies.. Bloedtransfusies waren nodig. Opzichter P. Noppert heeft hiervoor bloed gegeven. Omdat de patiënte verpleging nodig had, stelde Bekius zich met de Marineluchtvaartdienst in Den Helder in verbinding voor een helikopter om een kraamverpleegster over te brengen. Deze helikopter landde op maandagmorgen 8 februari in Emmeloord om de verpleegkundige aan boord te nemen. Het toestel nam meteen een hoeveelheid groenten en vlees mee. Aan deze levensmiddelen had men ‘op’ Lelystad namelijk gebrek.
Voor de bevalling naar het ziekenhuis
Half februari vond dokter Bekius het nodig dat Lammie Flobbe-Schouwstra voor de bevalling naar ziekenhuis Salem in Ermelo zou gaan, omdat hij complicaties verwachtte. Dat gebeurde ook per helikopter. Op 18 februari 1954 werd daar dochter Jenny geboren. Lammies echtgenoot, Piet Flobbe, was de schipper van de veerboot Dr. C. Lely. Deze kon vanwege de ijsgang niet meer varen naar de vaste wal.
Pas op maandag 8 maart was er weer een bootverbinding met Harderwijk mogelijk. Lelystad was uit haar isolement verlost. Daarmee kwam een eind aan een moeilijke maar toch wel heel bijzondere tijd op het werkeiland.
Bronnen
– Patiënt verliet ‘Lelystad’ per helicopter, Provinciale Overijsselsche en Zwolsche Courant, 27 januari 1954
– Kraamverzorgster per helicopter naar ‘Lelystad’, Emmer Courant, vrijdag 12 februari 1954
– Dagboek van een isolement; IJsvlakte isoleerde Lelystad-Haven totaal, Lelystadsblad, donderdag 25 januari 1979
– Geschiedenis Werkeiland Lelystad 1950-1958, door H.J. Bekius, H. Bekius-Meijerink en J.J. Beekhuis-van der Schalie, Walburg Pers, 1992