Bert de Jong is het eerste kind dat in Lelystad is geboren. Of eigenlijk, ‘op’ Lelystad, want op zijn geboortedatum – 6 januari 1954 – was Lelystad nog een eiland met de naam perceel P.
Lelystadter nr. 1: het bijzondere geboorteverhaal van de eerste baby van Lelystad
Deel 74 gaat over ‘Lelystadter nr. 1’.
Medische problemen
Eigenlijk was het de bedoeling geweest dat mevrouw A. de Jong, de echtgenote van kampbeheerder W. de Jong, in het ziekenhuis in Harderwijk zou bevallen, want er waren wat medische problemen tijdens de zwangerschap. Omdat de verbindingen tussen Harderwijk en het werkeiland niet ideaal waren, had de arts in Harderwijk haar aangeraden om vanaf half december 1953 alvast onderdak in Harderwijk te zoeken.
Werkeiland raakt geïsoleerd
Maar mevrouw De Jong voelde er niets voor om de kerstdagen gescheiden van haar gezin door te brengen. Ze bleef dus, koppig maar niet helemaal gerust op de goede afloop, op het werkeiland. Extra spannend, want door de barre winter raakte Lelystad ook nog eens geïsoleerd.
Herman Bekius
Toen Bertje zich meldde, was het IJsselmeer dichtgevroren en slecht zicht bemoeilijkte de komst van een helikopter. Gelukkig was er een paar dagen eerder een arts op het werkeiland aan het werk gegaan: Herman Bekius. Hij zou daar als gewetensbezwaarde het laatste deel van zijn burgerdienst vervullen. Mevrouw De Jong had het geluk dat er bij de bevalling zowel een arts als een verpleegkundige aanwezig waren. Dokter Bekius werd geassisteerd door Cootje Beekhuis, een verpleegkundige met een kraamaantekening. De bevalling verliep voorspoedig.
Geboorteaangifte
De strenge winter maakte het voor Bertjes vader ingewikkeld om persoonlijk aangifte te doen. Dat moest in 1954 nog bij het Openbaar Lichaam De Noordoostelijke Polder in Emmeloord. Een telefonische aangifte werd niet geaccepteerd. Met speciale toestemming van de officier van Justitie in Zwolle vond de aangifte later, met terugwerkende kracht, alsnog plaats. Hoewel Bertje toch echt de eerste baby is die ‘op’ Lelystad werd geboren, staat in zijn paspoort Noordoostpolder als geboorteplaats.
‘Een olijk, bijzonder levendig joch’
Een journalist van Vrij Nederland bracht een paar jaar later, in juni 1956, een bezoek aan de pioniers in Lelystad. Hij dronk een kopje thee bij mevrouw De Jong en maakte kennis met Bertje, ‘Lelystadter nr. 1’. ‘Een olijk, bijzonder levendig joch’.
Uit het verhaal blijkt dat Bertje op jonge leeftijd al een mannetje was met een sterke wil. Hij had de gewoonte om het schooltje waar zijn oudere broer Ger op zat (22 kinderen uit elf gezinnen kregen daar les van pionieronderwijzer Tijmen van Voorst ), binnen te stappen, op de stoel van de onderwijzer te gaan zitten, en dan met een liniaal in de hand te commanderen dat de kinderen moesten zingen van de ‘pinksterbomme’. Bertje kreeg een schoolverbod, schreef de journalist met een knipoog. ‘Zoiets kan eenvoudig niet, al zal de toekomst moeten leren of hij er zich iets van aantrekt. Want er zit iets in hem van een echte pionier en dat heeft hij van geen vreemde, vinden zijn vader en moeder’.
Hoe zou het nu met Bert gaan? Ervan uitgaande dat hij nog leeft, is hij bijna 72 jaar.
Bronnen
– Bij de pioniers van Lelystad, door H. van de Weg (Vrij Nederland, jaargang 16, no. 43, 16 juni 1956
– Geschiedenis Werkeiland Lelystad 1950-1958, door H.J. Bekius, H. Bekius-Meijerink en J.J. Beekhuis-van der Schalie, Walburg Pers, 1992
– Het historisch hart van Lelystad ligt op het Werkeiland, door Ton Kolijn, Uitgeverij Boekscout, 2022