In de wintermaanden van 1953 hangt er een deken van stilte over de Zuiderzeewerken. ‘Dan zwijgt de machtige stem van de arbeid’, schrijft de Friese Koerier op 31 januari van dat jaar. Rond perceel P, een naam zo kaal als het landschap zelf, klotsen nog de golven boven de plek waar ooit Lelystad zal verrijzen. Slechts een paar barakken op een stuk dijk vormen ‘een schuchter begin van een toekomstige hoofdstad’.

Twintig mensen op een eilandje

Wanneer de werkzaamheden in volle gang zijn verblijven er in deze barakken ongeveer 130 mensen: arbeiders en ingenieurs. Maar tijdens de wintermaanden zijn de meesten naar huis en blijven er slechts twintig personen, waaronder twee vrouwen, achter. ‘Veertig meter breed en drie kilometer lang’ is hun wereld, onbeschut tegen stormen die nog hevig over het IJsselmeer kunnen woeden. Ze onderhouden machines, beschermen materialen tegen het weer en ruimen sneeuw voor een noodlandingsbaan. Nu en dan brengt een boot post en neemt eventueel zieken of gewonden mee. De achterblijvers ‘bakken brood, verdelen het drinkwater en stellen zich op rantsoen wanneer de voorraden niet snel genoeg kunnen worden aangevuld’. Het IJsselmeer kan een ijsmeer worden; dan kan geen boot het eiland bereiken. In gevallen van nood brengt een vliegtuig uitkomst.

Radio en televisie

En toch, zelfs in die verlatenheid, dringt de wereld binnen. ‘Dankzij de moderne hulpmiddelen zijn deze mensen zelfs in de winter niet helemaal verstoken van contact met het vasteland’. Radio en televisie – dat was hun venster. Televisie stond toen nog in de kinderschoenen. De eerste officiële televisie-uitzending in Nederland vond plaats in 1951. Er bestond toen nog geen zenderkeuze zoals later met Nederland 1, 2 en 3. Er was simpelweg één nationaal televisiekanaal dat door alle omroepen gezamenlijk werd gevuld.

De bewoners van perceel P zien de korte televisieprogramma’s met ongeduld tegemoet. ‘Zij genieten van deze uitzendingen; het brengt de wereld in de kale barakken op het eenzame eiland’.

Hoe anders nu. Smartphones, sociale media, streaming, internet: het vasteland past in een broekzak. Het idee dat televisie ooit een wonder was, lijkt bijna naïef.